Unit Trust ආරක්ෂිතද, නැත්නම් මගේ මුදල් සියල්ල අහිමි වෙන්න පුළුවන්ද?

Technically ඔව්, realistically නම් almost impossible.

හැබැයි “safer” කියන්නේ ඔබ තෝරගන්න unit trust එක මතයි. හැම fund එකම එක වගේ නැහැ.

1. 100% lose වෙන්න පුළුවන්ද? ඉතාම අඩු අවස්ථාවක්

හැමදේම අහිමි වෙන්න නම් fund එකේ සමාගම් 30-50ක් + bonds එකම වෙලාවේ bankrupt වෙන්න ඕන.

ඒක මුළු CSE එක + government bonds සියල්ල zero වෙනවා කියන එක වගේ. එහෙම වුණොත් banks collapse වෙන නිසා ඔබේ FD එකත් gone.

Sri Lanka වල එහෙම වෙලා තියෙනවද? නැහැ. 2022 economic crisis එකේවත් නැහැ. එම වසරේ worst equity funds 35-40% drop වුණා, පසුව 2023දී recover වුණා.

2. Money lose වෙන්න පුළුවන්ද? ඔව්, තාවකාලිකව

Fund type	Money lose වෙන්න පුළුවන්ද?	LK worst 1-year drop	Recover වුණාද?
Money Market Fund	ඉතා rare	~0% සිට -1%	ඔව්. මාස කිහිපයකින්
Income/Bond Fund	Rates spike වුණොත් ඔව්	-5% සිට -8%	ඔව්, අවුරුදු 1-2
Balanced Fund	ඔව්	-15% සිට -20%	ඔව්, අවුරුදු 2-3
Equity Fund	ඔව්, ලොකුවට	-30% සිට -40%	ඔව්, අවුරුදු 3-5

Example: 2022 Jan වල NDB Growth Fund එකට 100k දැම්මා නම් → 2022 Dec වෙද්දී 65k. Painful. හැබැයි 2023 Dec වෙද්දී → 91k. 2024 Aug වෙද්දී → ~115k.

ඔබ 2022 Dec වල sell කළා නම්, -35% lock වෙනවා. ඔබ ඉඳගෙන හිටියා නම්, ඔබ +15% up.

3. Unit trusts ඇත්තටම “safe” කරන දේවල්

1. Diversification: 1 unit = companies 40ක + T-bills කුඩා කොටස්. 1 company fraud = ඔබට 2% loss, 100% නොවේ.
2. Regulation: SEC of Sri Lanka + trustee bank assets hold කරනවා. Fund managerට cash අරගෙන පලා යන්න බැහැ. NDB Wealth close වුණත්, ඔබේ units Deutsche Bank trustee වගේ trustee එකක hold වෙනවා.
3. No leverage: LK unit trusts invest කරන්න borrow කරන්න බැහැ. ඒ නිසා hedge funds වගේ blow up වෙන්නේ නැහැ.
4. Separation: ඔබේ money fund company balance sheet එකේ නැහැ. ඒක trust එකක තියෙන්නේ.

4. ඔබ ඇත්තටම money lose කරන්නේ කොහොමද

1. Crash එකකදී sell කිරීම: Market 30% drop, ඔබ panic වෙලා withdraw. Loss permanent වෙනවා.
2. Timeline එකට වැරදි fund එක: Emergency cash Equity Fund එකකට දාලා, market crash වුණොත් -25%ට sell කරන්න බල කරයි.
3. Fund company fraud: ඉතා rare. Global last major case එක 2008. LK වල මේ වන තෙක් cases නැහැ. SEC yearly audit කරයි.

Bottom line

• Sri Lanka මුළු financial system එක collapse නොවුණොත්, ඔබට මුදල් සියල්ල අහිමි වන්නේ නැහැ.
• Equity/Balanced funds වල temporary 20-40% loss වෙන්න පුළුවන්. අවුරුදු 3-5ක් ඉන්නවා නම් recover වෙයි.
• Money Market Funds ~99% safe. Worst case මාස කිහිපයකට 0% earn කිරීම.

Golden rule: ඔබට අවුරුදු 5+ක් අවශ්‍ය නැති මුදල් පමණක් Equity funds වල දාන්න. -30% දැකලා panic නොවී ඉන්න බැරි නම්, Money Market + FD වලම ඉන්න.